E-Duruşma ve Elektronik Yargı İşlemlerinde Yeni Dönem

1. Konunun Genel Çerçevesi

Yargı süreçleri giderek elektronik ortama taşınmaktadır. Dava dilekçelerinin UYAP üzerinden sunulması, elektronik tebligat ve ses ve görüntü aktarımı yoluyla yapılan duruşmalar, avukatlar kadar şirketler ve bireyler için de günlük işleyişin bir parçası hâline gelmiştir.

31 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Kanun, elektronik yargı işlemleri bakımından da önemli değişiklikler getirmiştir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun elektronik duruşmaya ilişkin hükmünde yapılan değişiklik 31 Ekim 2026 tarihinde, Noterlik Kanunu'nda yapılan değişiklik ise Kanun'un yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu değişiklikler, duruşmalara uzaktan katılan tarafların ve yargılama sürecinde belge sunan kişilerin işlemlerini kolaylaştırmaktadır.

Bu değişiklikler özellikle farklı şehirlerde davası bulunan şirketler, yurt dışında yaşayan taraflar ve duruşmalara yetkilisini göndermekte güçlük çeken işletmeler bakımından önem taşımaktadır. Elektronik ortamda yürütülen işlemlerin artması, şirketlerin tebligat takibi, yetki belgeleri, elektronik imza sertifikaları ve dava takvimi gibi konuları kurumsal bir düzen içinde yönetmesini gerekli kılmaktadır. Elektronik işlemlerdeki ihmaller, süre kaçırılması gibi telafisi güç sonuçlara yol açabildiğinden, bu süreçlerin sorumlu kişiler belirlenerek yazılı hâle getirilmesi yararlı olmaktadır. Aşağıda yeni düzenlemeler ve uygulamada dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınmaktadır.

2. Hukuki Dayanak

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: HMK m.149 (ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşma ve tutanağın imzalanması), HMK m.445 (elektronik işlemler)
• 1512 sayılı Noterlik Kanunu: Noterlik K. m.55 (noterlik evrakının mahkemelere gönderilmesi)
• 7589 sayılı Kanun
• 7201 sayılı Tebligat Kanunu: 7201 s. K. m.7/a (elektronik tebligat)
• 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu

3. Kanundaki Düzenleme

E-Duruşmada İmza Şartı

HMK m.149 uyarınca duruşma tutanağı, duruşmaya katılanlar tarafından imzalanmaktadır. Ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılan taraflar ve avukatlar bakımından bu kural uygulamada çeşitli güçlükler doğurmaktaydı. 7589 sayılı Kanun ile yapılan değişiklikle, ses ve görüntü aktarımı yoluyla duruşmaya katılanlar bakımından elle imza şartı kural olarak kaldırılmıştır.

Ancak ikrar, yemin, davadan feragat, davayı kabul ve sulh gibi taraflar bakımından ağır sonuçlar doğuran işlemler bakımından imza şartı korunmaktadır. Bu işlemlerin uzaktan katılımla yapılması hâlinde, Kanun'da öngörülen usule uyulması gerekmektedir. Bu değişiklik 31 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Noterlik Evrakının Elektronik Gönderimi

7589 sayılı Kanun ile değiştirilen Noterlik K. m.55 uyarınca mahkemeler, sulh ceza hâkimlikleri ve Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından istenen noterlik evrakı, noter tarafından güvenli elektronik imza ile imzalanarak elektronik ortamda gönderilmektedir. Elektronik gönderimin mümkün olmadığı hâllerde onaylı örnek fiziki olarak gönderilmektedir. Bu gönderim için Kanun'da öngörülen masraflar dışında harç ve ücret alınmamaktadır.

Diğer Elektronik İşlemler

Aynı Kanun ile vesayet altındaki kişilere ait malların satışının elektronik ortamda yapılmasına ilişkin düzenlemeler de getirilmiştir. Elektronik tebligat ve UYAP üzerinden yapılan işlemler ise mevcut düzenlemeler çerçevesinde yürütülmeye devam etmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. Elektronik tebligat adresinin yönetimi: Şirketin elektronik tebligat adresi düzenli olarak kontrol edilmekte ve sorumlu kişi belirlenmektedir.
2. E-duruşma talebi: Uzaktan katılım istendiğinde mahkemeye Kanun'da öngörülen süre içinde talepte bulunulmaktadır.
3. Teknik hazırlık: Bağlantı, kamera, ses ve kimlik doğrulama araçları duruşmadan önce test edilmektedir.
4. Ağır sonuçlu işlemlerin planlanması: Sulh, feragat veya kabul gibi işlemler yapılacaksa imza şartı ve usulü önceden değerlendirilmektedir.
5. Belge sunumu: Sunulacak belgeler, elektronik imza ile ve UYAP'a uygun biçimde hazırlanmaktadır.
6. Kurumsal yetkilendirme: Şirketi duruşmada temsil edecek kişilerin yetki belgeleri güncel tutulmaktadır.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

E-duruşma talepleri, davanın görüldüğü mahkemeye yapılmaktadır. Talebin kabulü, mahkemenin teknik imkânlarına ve davanın niteliğine göre değerlendirilmektedir. Duruşma tutanağına ilişkin itirazlar, ilgili mahkemeye yapılmaktadır.

Noterlik evrakına ilişkin talepler mahkeme veya savcılık tarafından doğrudan notere yöneltilmektedir. Elektronik tebligatın usulsüz olduğu iddiaları, tebligatın ilgili olduğu yargılama veya icra takibi kapsamında ileri sürülmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• E-duruşmada imza şartının kaldırılmasına ilişkin değişiklik 31 Ekim 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
• İkrar, yemin, feragat, kabul ve sulh gibi işlemlerde imza şartı devam ettiğinden bu işlemler önceden planlanmalıdır.
• Elektronik tebligat, adrese ulaştığı tarihten itibaren Kanun'da öngörülen süre sonunda yapılmış sayılmaktadır.
• Bağlantı sorunları nedeniyle duruşmaya katılamama, hak kaybına yol açabileceğinden mazeret ve kayıtlar saklanmalıdır.
• Şirket yetkililerinin elektronik imza sertifikalarının geçerlilik süreleri takip edilmelidir.
• Duruşma tutanağının içeriği, uzaktan katılımda da duruşma sonunda dikkatle kontrol edilmeli ve gerekli düzeltmeler talep edilmelidir.

7. Sonuç

Elektronik yargı işlemlerindeki değişiklikler, şirketler ve bireyler için yargı süreçlerine katılımı kolaylaştırmaktadır. Elektronik tebligatın düzenli takibi, e-duruşmalara teknik ve hukuki hazırlıkla katılınması ve ağır sonuçlu işlemlerde imza usulünün gözetilmesi, bu kolaylıkların hak kaybına yol açmadan kullanılmasını sağlamaktadır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır. Yeni yazılar LinkedIn sayfasında da paylaşılmaktadır.

← Sürekli veya Süreli Hukuki Danışmanlık