Dava ve İcra Takibinin Danışmanlık Kapsamında Yürütülmesi

1. Konunun Genel Çerçevesi

Danışmanlık hizmeti alan şirketler, zaman zaman alacaklarını tahsil etmek, kendilerine karşı açılan davalara cevap vermek veya hak kayıplarını önlemek için yargı yollarına başvurmak durumunda kalmaktadır. Bu işlerin, şirketi önceden tanıyan aynı avukat tarafından yürütülmesi, belge ve bilgi akışını kolaylaştırmaktadır.

Dava ve icra takiplerinin danışmanlık kapsamında yürütülmesi, sözleşmede açıkça düzenlenmesi gereken bir konudur. Aylık ücrete dahil edilip edilmeyeceği, masrafların nasıl karşılanacağı ve karşı taraf vekâlet ücretinin kime ait olacağı baştan belirlenmelidir.

2. Hukuki Dayanak

• HMK m.71-82: Davada vekâlet, vekâletnamenin kapsamı ve vekâletin sona ermesi düzenlenmektedir.
• HMK m.74: Sulh, kabul, feragat gibi işlemler için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekmektedir.
• İİK m.58 vd.: İlamsız icra takibinin başlatılması, ödeme emri ve itiraz düzenlenmektedir.
• İİK m.67-68: İtirazın iptali davası ve itirazın kaldırılması düzenlenmektedir.
• Av.K. m.164: Karşı tarafa yükletilen vekâlet ücretinin avukata ait olduğu öngörülmektedir.
• 7036 s. İş Mahkemeleri K. m.3 ve TTK m.5/A: İş ve ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk düzenlenmektedir.

3. Kanundaki Düzenleme

Vekâletname

Avukatın şirketi mahkemede ve icra dairesinde temsil edebilmesi için şirketi temsile yetkili kişiler tarafından düzenlenmiş vekâletname gerekmektedir. Uygulamada vekâletname noterde düzenlenmekte ve imza sirküleri ile yetki belgeleri birlikte ibraz edilmektedir. Davadan feragat, kabul, sulh ve tahsil gibi işlemler için vekâletnamede bu yetkilerin açıkça yazılması gerekmektedir.

İcra Takibi

Alacaklı, icra dairesine takip talebinde bulunmakta ve borçluya ödeme emri gönderilmektedir. İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilmektedir. İtiraz hâlinde takip durmakta ve alacaklı, İİK m.67 uyarınca bir yıl içinde itirazın iptali davası açabilmekte veya elinde kanunda sayılan belgeler varsa İİK m.68 uyarınca altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilmektedir. Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde ise daha kısa itiraz ve şikâyet süreleri uygulanmaktadır.

Vekâlet Ücreti

Mahkeme, davayı kaybeden tarafı karşı tarafın avukatlık ücretini ödemeye mahkûm etmektedir. Av.K. m.164 uyarınca bu ücret avukata aittir. Danışmanlık sözleşmesinde bu konuda farklı bir düzenleme yapılmak istenmesi hâlinde, bunun açıkça yazılması gerekmektedir.

İhtiyati Haciz ve İhtiyati Tedbir

İİK m.257 vd. uyarınca vadesi gelmiş ve rehinle temin edilmemiş bir para alacağı için, belirli koşullarda borçlunun mallarına ihtiyati haciz konulması istenebilmektedir. Para dışındaki hakların korunması için ise HMK m.389 vd. kapsamında ihtiyati tedbir talep edilebilmektedir. Bu kararlar genellikle teminat karşılığında verilmekte ve kararın uygulanmasından sonra kanunda öngörülen süre içinde esas hakkında dava açılması veya takip yapılması gerekmektedir. Aksi hâlde ihtiyati haciz veya tedbir kendiliğinden kalkmaktadır.

Dava Şartı Arabuluculuk

İşçi ve işveren arasındaki alacak ve tazminat davalarında 7036 s. K. m.3, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari davalarda TTK m.5/A, kira, ortaklığın giderilmesi ve kat mülkiyeti uyuşmazlıklarında ise 6325 s. K. m.18/B hükmü uyarınca dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekmektedir. Arabuluculuğa başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. Ön değerlendirme: Alacağın veya iddianın dayanağı olan belgeler incelenmekte, ispat durumu ve zamanaşımı kontrol edilmektedir.
2. İhtar: Gerekli hâllerde borçluya ihtarname gönderilerek temerrüt oluşturulmaktadır.
3. Arabuluculuk: Uyuşmazlık dava şartı arabuluculuk kapsamındaysa önce arabuluculuk bürosuna başvurulmaktadır.
4. Takip veya dava: Duruma göre icra takibi başlatılmakta veya dava açılmaktadır. Belgeler UYAP üzerinden sunulmaktadır.
5. İhtiyati tedbir veya haciz: Alacağın tahsilinin tehlikeye düşmesi ihtimali varsa ihtiyati haciz veya ihtiyati tedbir talep edilebilmektedir.
6. Yargılamanın takibi: Duruşmalara katılınmakta, dilekçeler verilmekte ve deliller sunulmaktadır.
7. Kanun yolları: Karara karşı istinaf ve temyiz süreleri takip edilmektedir.
8. Tahsil: Kesinleşen veya icrası mümkün olan kararlar icra yoluyla tahsil edilmektedir.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

İcra takipleri icra dairesi üzerinden yürütülmekte, icra işlemlerine karşı şikâyet ve itirazlar icra hukuk mahkemesinde incelenmektedir. İcra ceza mahkemesi ise İİK'da düzenlenen suçlara ilişkin şikâyetlere bakmaktadır.

Davalarda görevli mahkeme uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir: ticari davalarda asliye ticaret, işçi-işveren uyuşmazlıklarında iş mahkemesi, kira ilişkisinden doğan davalarda sulh hukuk, diğer genel davalarda asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir; sözleşmeden doğan davalarda ifa yeri, taşınmazlara ilişkin davalarda taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi de yetkili olabilmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Kanun yolu süreleri: İstinaf ve temyiz süresi, kural olarak kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (HMK m.345, HMK m.361).
• İcra süreleri: İtiraz, itirazın iptali ve itirazın kaldırılması süreleri kaçırıldığında önemli hak kayıpları doğabilmektedir.
• Masraflar: Başvuru ve peşin harçlar, gider avansı, bilirkişi ücreti, tebligat ve arabuluculuk giderleri her yıl yeniden belirlenen tarifelere göre hesaplanmaktadır. Bu masrafların kim tarafından karşılanacağı sözleşmede belirtilmelidir.
• Vekâletnamenin güncelliği: Şirket yetkililerinin değişmesi hâlinde vekâletnamenin geçerliliği ve yeni yetkililerin onayı kontrol edilmelidir.
• Vekâletin sona ermesi: Avukatın istifası veya azli hâlinde HMK m.82 ve ilgili hükümler çerçevesinde dosyanın yeni vekile devri planlanmalıdır.
• Kanuni faiz: 12. Yargı Paketi ile kanuni faizin hesaplanmasına ilişkin değişiklik yapıldığından, faiz taleplerinde güncel düzenlemenin dikkate alınması gerekmektedir.
• Raporlama: Önemli ara kararlar, duruşma tarihleri ve tahsilat durumu düzenli olarak şirkete bildirilmelidir.

7. Sonuç

Dava ve icra takiplerinin danışmanlık ilişkisi içinde yürütülmesi, şirketin geçmişini ve belgelerini bilen bir avukatla hareket edilmesini sağlamaktadır. Bununla birlikte, ücret, masraf, vekâlet ücreti ve kapsam konularının sözleşmede ayrıca düzenlenmesi gerekmektedir.

Süreler ve görevli merciler uyuşmazlığın türüne göre değişmektedir. Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır.

← Sürekli veya Süreli Hukuki Danışmanlık