Sosyal Medyada Yatırım Tavsiyesi ve İzinsiz Yatırım Danışmanlığı

1. Konunun Genel Çerçevesi

Sosyal medya, yatırım konusundaki içeriklerin en çok paylaşıldığı alan hâline gelmiştir. Borsa, kripto varlık ve döviz piyasalarına ilişkin yorumlar; canlı yayınlar, ücretli mesajlaşma grupları, "sinyal" kanalları ve kısa videolar aracılığıyla geniş kitlelere ulaşmaktadır. Bu içeriklerin bir kısmı genel bilgilendirme niteliği taşırken, bir kısmı ücret karşılığında kişiye özel yönlendirme veya piyasayı etkilemeye yönelik paylaşımlar içermektedir.

Sermaye piyasası mevzuatı, yatırım danışmanlığını izne bağlı bir faaliyet olarak düzenlemekte ve piyasanın güvenilirliğini bozan davranışları yaptırıma bağlamaktadır. Bu nedenle sosyal medyada yatırım içeriği üreten kişiler kadar, bu içeriklere dayanarak işlem yapan yatırımcıların da hukuki çerçeveyi bilmesi önem taşımaktadır.

Uygulamada yatırımcılar, sosyal medyada takip ettikleri kişilerin önerileri doğrultusunda işlem yapmakta ve zarar ettiklerinde başvurabilecekleri bir muhatap bulamamaktadır. İzinli yatırım kuruluşlarından alınan hizmetlerde yatırımcıyı koruyan uygunluk testi, risk bildirimi ve şikâyet mekanizmaları bulunurken, izinsiz faaliyet gösteren kişi ve gruplarda bu güvencelerin hiçbiri bulunmamaktadır. Bu nedenle hizmet alınan kişinin hukuki statüsünün bilinmesi, yatırımcının korunması bakımından belirleyicidir.

2. Hukuki Dayanak

• 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu: SPKn m.37 (yatırım hizmet ve faaliyetleri), SPKn m.107 (piyasa dolandırıcılığı suçları), SPKn m.109 (izinsiz sermaye piyasası faaliyeti)
• Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Tebliği
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve ticari reklam mevzuatı
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: TBK m.49 (haksız fiil sorumluluğu)

3. Kanundaki Düzenleme

Yatırım Danışmanlığı İzne Tabidir

SPKn m.37 uyarınca yatırım danışmanlığı, Kanun'da sayılan yatırım hizmet ve faaliyetleri arasında yer almakta olup yalnızca Sermaye Piyasası Kurulu'ndan izin almış yatırım kuruluşları tarafından yürütülebilmektedir. Yatırım danışmanlığı, sermaye piyasası araçları ile ilgili olarak, kişinin yatırım amaçları ve risk profili dikkate alınarak kişiye özel tavsiye verilmesini ifade etmektedir.

Genel Yorum ile Kişiye Özel Tavsiye Ayrımı

Kamuya açık olarak yapılan, kişinin özel durumunu dikkate almayan genel nitelikteki piyasa değerlendirmeleri ve eğitim amaçlı içerikler, kural olarak yatırım danışmanlığı sayılmamaktadır. Buna karşılık ücretli üyelik karşılığında belirli kişilere hangi aracın ne zaman alınıp satılacağının bildirilmesi, kişiye özel portföy yönlendirmesi yapılması veya kullanıcıların hesaplarının yönetilmesi, izinsiz yatırım danışmanlığı veya portföy yöneticiliği niteliği taşıyabilmektedir.

İzinsiz Faaliyet

SPKn m.109 uyarınca izin almaksızın sermaye piyasası faaliyetinde bulunulması suç olarak düzenlenmiştir. Kurul, izinsiz faaliyet yürütüldüğü tespit edilen internet sitelerine ve hesaplara ilişkin olarak Kanun'da öngörülen yetkileri çerçevesinde erişimin engellenmesi gibi tedbirlere başvurabilmektedir.

Piyasa Dolandırıcılığı

SPKn m.107 uyarınca sermaye piyasası araçlarının fiyatlarını, değerlerini veya yatırımcıların kararlarını etkilemek amacıyla yalan, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermek, söylenti çıkarmak, haber vermek, yorum yapmak veya rapor hazırlamak ya da bunları yaymak suretiyle menfaat sağlamak bilgi bazlı piyasa dolandırıcılığı suçunu oluşturmaktadır. Organize biçimde bir hisseyi öven paylaşımlar yapılarak fiyat yükseltilip satış yapılması bu kapsamda değerlendirilebilmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. İçerik üreticileri bakımından değerlendirme: Paylaşılan içeriğin genel yorum mu, kişiye özel tavsiye mi olduğu değerlendirilmektedir.
2. Ücretli hizmetlerin gözden geçirilmesi: Ücretli grup, sinyal ve kopya işlem hizmetlerinin izinsiz faaliyet riski incelenmektedir.
3. Uyarı metinleri: İçeriklerde yatırım danışmanlığı kapsamında olmadığına ilişkin açık bilgilendirme yapılmaktadır; ancak bu tür ifadeler fiilen yürütülen faaliyetin niteliğini değiştirmemektedir.
4. Çıkar çatışmasının açıklanması: İçerik üreticisinin tavsiye ettiği araçta pozisyonunun bulunması hâlinde bu durum şeffaf biçimde belirtilmektedir.
5. Yatırımcılar bakımından kontrol: Hizmet alınacak kişi veya kurumun Kurul'un yetkili kuruluşlar listesinde yer alıp almadığı kontrol edilmektedir.
6. Zarar hâlinde başvuru: İzinsiz faaliyet veya manipülasyon şüphesinde Kurul'a bildirimde bulunulmakta ve suç duyurusu yapılmaktadır.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Sermaye piyasası faaliyetlerinin denetimi ve idari tedbirler bakımından Sermaye Piyasası Kurulu yetkilidir. Kurul kararlarına karşı idari yargı yolu açıktır.

Sermaye Piyasası Kanunu'nda düzenlenen suçlara ilişkin soruşturmalar Cumhuriyet başsavcılığı tarafından yürütülmektedir. Kanun'da belirtilen bazı suçlarda soruşturma başlatılabilmesi için Kurul'un yazılı başvurusu aranmaktadır. Zarar gören yatırımcıların tazminat talepleri, ilişkinin niteliğine göre tüketici mahkemesi veya asliye hukuk ya da asliye ticaret mahkemesinde ileri sürülmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Ücretli sinyal grupları ve kopya işlem hizmetleri, izin alınmadan yürütülmesi hâlinde ciddi cezai risk taşımaktadır.
• Uyarı metinleri, fiilen kişiye özel tavsiye verilen durumlarda sorumluluğu ortadan kaldırmamaktadır.
• Yatırımcıların, kendilerine yüksek ve garantili getiri vaat eden kişi ve gruplara karşı dikkatli olması gerekmektedir.
• Paylaşımların silinmesi ihtimaline karşı ekran kayıtları ve ödeme belgeleri saklanmalıdır.
• Tazminat taleplerinde haksız fiile ilişkin zamanaşımı süreleri dikkate alınmalıdır.

7. Sonuç

Sosyal medyada yatırım içeriği üretmek kendi başına yasak olmamakla birlikte, genel yorumdan kişiye özel tavsiyeye ve fiyatları etkilemeye yönelik paylaşımlara geçildiğinde ciddi hukuki riskler ortaya çıkmaktadır. İçerik üreticilerinin faaliyetlerinin niteliğini doğru değerlendirmesi, yatırımcıların ise yalnızca yetkili kuruluşlardan hizmet alması, bu alandaki uyuşmazlıkların ve kayıpların önlenmesinde belirleyici olmaktadır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır. Yeni yazılar LinkedIn sayfasında da paylaşılmaktadır.

← Bankacılık, Finans ve Sermaye Piyasası