İnternet Alışverişinde İade Kargo Ücreti ve Cayma Hakkı

1. Konunun Genel Çerçevesi

İnternet alışverişi, tüketici işlemlerinin en yaygın biçimlerinden biri hâline gelmiştir. Ürünü görmeden ve denemeden satın alan tüketici, mesafeli sözleşmelere ilişkin hükümler sayesinde belirli bir süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin sözleşmeden cayabilmektedir.

Uygulamada en sık karşılaşılan şikâyetlerden biri, cayma hakkı kullanıldığında iade kargo ücretinin tüketiciden tahsil edilmesi ve bazı ürünlerde cayma hakkının tanınmamasıydı. Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 24 Mayıs 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nde değişiklik yapılmasına dair yönetmelik ile bu konularda yeni kurallar getirilmiş; düzenlemeler 1 Ocak 2026 itibarıyla uygulanmaya başlamıştır.

Değişiklikler, satıcılar ve pazaryerleri bakımından da iade süreçlerinin yeniden düzenlenmesini gerektirmektedir.

2. Hukuki Dayanak

• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun: 6502 s. K. m.48 (mesafeli sözleşmeler), 6502 s. K. m.73/A (tüketici uyuşmazlıklarında arabuluculuk)
• Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ve bu Yönetmelik'te değişiklik yapılmasına dair yönetmelik
• 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri bakımından)

3. Kanundaki Düzenleme

Cayma Hakkı

6502 s. K. m.48 uyarınca tüketici, mesafeli sözleşmelerde Kanun ve Yönetmelik'te öngörülen süre içinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve cezai şart ödemeksizin sözleşmeden cayma hakkına sahiptir. Mal satışlarında bu süre, kural olarak malın tüketiciye veya tüketicinin belirlediği kişiye teslim edildiği tarihten itibaren başlamaktadır. Cayma hakkının kullanıldığına ilişkin bildirimin süresi içinde yapılması yeterlidir.

İade Kargo Ücreti

Yönetmelik değişikliği ile cayma hakkının kullanılması hâlinde iade masraflarının tüketiciye yüklenmesi sınırlandırılmıştır. Satıcı veya sağlayıcının ön bilgilendirmede iade için belirlediği taşıyıcı ile yapılan iadelerde kargo ücreti tüketiciden talep edilememektedir. Belirlenen taşıyıcının tüketicinin bulunduğu yerde şubesinin bulunmaması hâlinde, malın tüketiciden ek bir masraf talep edilmeksizin teslim alınması sağlanmalıdır.

Tüketicinin ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı dışında bir taşıyıcı kullanması hâlinde ise iade masrafının kime ait olacağı, Yönetmelik'teki kurallar çerçevesinde ayrıca değerlendirilmektedir.

Cep Telefonu ve Bilgisayarlar

Yönetmelik, niteliği gereği cayma hakkının kullanılamayacağı ürün ve hizmetleri sınırlı olarak saymaktadır. Yapılan değişiklikle cep telefonu, akıllı saat, tablet ve bilgisayarlar bu istisnalar arasında yer almamaktadır. Bu nedenle tüketici, bu ürünlerde de cayma hakkını genel kurallara göre kullanabilmektedir. Ancak ürünün olağan kullanım dışında hasar görmesi hâlinde tüketicinin sorumluluğu ayrıca değerlendirilmektedir.

Ön Bilgilendirme

Satıcı veya sağlayıcı, sözleşme kurulmadan önce tüketiciye cayma hakkının şartları, süresi, kullanım usulü ve iade için belirlenen taşıyıcı hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Ön bilgilendirmede ayrıca, parasal sınırlar dahilinde tüketici mahkemesinin görevine giren uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması gerektiği hususuna da yer verilmektedir.

4. Uygulamada Süreç

1. Ön bilgilendirme formunun saklanması: Sipariş sırasında sunulan ön bilgilendirme formu ve mesafeli satış sözleşmesi kaydedilmektedir.
2. Teslim tarihinin tespiti: Ürünün teslim alındığı tarih, kargo kayıtlarıyla belgelenmektedir.
3. Cayma bildirimi: Cayma hakkı, satıcının veya platformun belirlediği kanal üzerinden süresi içinde bildirilmektedir.
4. İadenin yapılması: Ürün, ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı aracılığıyla ve iade kodu kullanılarak gönderilmektedir.
5. Bedel iadesinin takibi: Satıcının ürün bedelini ve varsa teslim masraflarını Yönetmelik'te öngörülen süre içinde iade edip etmediği takip edilmektedir.
6. Şikâyet ve başvuru: İade yapılmaması hâlinde tüketici hakem heyetine veya parasal sınırı aşan uyuşmazlıklarda arabuluculuk ve tüketici mahkemesi yoluna başvurulmaktadır.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

Mesafeli sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda, Kanun'da her yıl belirlenen parasal sınırın altındaki taleplerde tüketici hakem heyetine başvurulması zorunludur. Bu sınırın üzerindeki uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesi görevli olup 6502 s. K. m.73/A uyarınca Kanun'da öngörülen hâllerde dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekmektedir.

Tüketici, başvurusunu kendi yerleşim yerindeki tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine yapabilmektedir. Yönetmelik'e aykırı uygulamalar nedeniyle Ticaret Bakanlığı'na şikâyette bulunulabilmekte ve Bakanlık tarafından idari yaptırım uygulanabilmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Cayma hakkının Kanun ve Yönetmelik'te öngörülen süre içinde kullanılması gerekmektedir; sürenin son günü bildirim yapılması yeterlidir.
• İadenin ön bilgilendirmede belirtilen taşıyıcı dışında yapılması, kargo ücretine ilişkin korumadan yararlanılmasını etkileyebilmektedir.
• Hijyen gereği iadesi uygun olmayan, ambalajı açılmış bazı ürünler ile tüketicinin isteğine göre hazırlanan ürünlerde cayma hakkı bulunmamaktadır.
• Pazaryeri üzerinden yapılan alışverişlerde satıcının ve aracı hizmet sağlayıcının sorumlulukları ayrıca değerlendirilmektedir.
• Ürünün ayıplı olması hâlinde cayma hakkından bağımsız olarak ayıplı mala ilişkin seçimlik haklar da kullanılabilmektedir.

7. Sonuç

Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikler, internet alışverişinde cayma hakkının fiilen kullanılabilirliğini artırmıştır. Ön bilgilendirme formunun saklanması, cayma bildiriminin süresinde yapılması ve iadenin belirlenen taşıyıcı ile gönderilmesi, tüketicinin bu haklardan ek bir maliyete katlanmadan yararlanabilmesini sağlamaktadır.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır. Yeni yazılar LinkedIn sayfasında da paylaşılmaktadır.

← Tüketici Hukuku