7593 Sayılı Kanun ile Çocukların Ceza Sorumluluğunda Yapılan Değişiklikler

1. Konunun Genel Çerçevesi

Çocukların karıştığı ağır suçlar, son dönemde kamuoyunun en çok tartıştığı konular arasında yer almaktadır. Bu tartışmaların ardından hazırlanan 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, 8 Ağustos 2026 tarihinde kabul edilmiş ve 18 Ağustos 2026 tarihli ve 33344 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

Kanun yalnızca çocuklara verilecek cezaları değil, çocuğun suça yönelmesini önlemeye yönelik tedbirleri, ebeveynlerin sorumluluğunu, ateşli silah ve kesici aletlere ilişkin kuralları ve infaz sistemini de değiştirmektedir. Bu nedenle düzenleme, adli süreçteki çocukların aileleri kadar suç mağdurları ve silah sahipleri bakımından da sonuç doğurmaktadır.

Değişikliklerin önemli bir kısmı yayım tarihinde yürürlüğe girmiştir. Çocuklara bıçak satışına ilişkin yasak ise 1 Aralık 2026 tarihinde uygulanmaya başlayacaktır.

2. Hukuki Dayanak

• 7593 sayılı Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: TCK m.31 (yaş küçüklüğü), TCK m.233 (aile hukukundan doğan yükümlülüğün ihlali)
• 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu: 5395 s. K. m.5/A, 5395 s. K. m.23, 5395 s. K. m.35
• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: CMK m.174
• 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun: 5275 s. K. m.15, 5275 s. K. m.107
• 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun: 6136 s. K. m.13/A
• 5326 sayılı Kabahatler Kanunu: Kabahatler K. m.43/C

3. Kanundaki Düzenleme

Yaş Küçüklüğü İndirimi

TCK m.31 uyarınca suç tarihinde on iki yaşını doldurmuş ancak on sekiz yaşını doldurmamış çocuklara verilecek cezalarda indirim yapılmaktadır. 7593 sayılı Kanun ile bu indirimler daraltılmıştır. On beş ile on sekiz yaş arasındaki çocuklar bakımından ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası yerine on dokuz yıldan yirmi yedi yıla, müebbet hapis cezası yerine on beş yıldan on sekiz yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Diğer suçlarda uygulanacak üst sınır da on beş yıla yükseltilmiştir. On iki ile on beş yaş arasındaki çocuklar için de alt ve üst sınırlar artırılmıştır.

Maddeye eklenen yeni fıkra ile kasten öldürme ve neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçlarında, kastın yoğunluğu, amaç, suçun işleniş biçimi ve önceki kasıtlı suç mahkûmiyetleri gibi ölçütler dikkate alınarak çocuğa daha az indirim uygulanabilmektedir.

Adli Süreçteki Çocuk ve Yönlendirme Tedbirleri

Mevzuatta yer alan suça sürüklenen çocuk ifadesi, adli süreçteki çocuk olarak değiştirilmiştir. 5395 s. K. m.5/A ile ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için sosyal hizmet, kütüphane, çevre faaliyeti, dijital risklerden korunma ve bağımlılık tedavisi gibi yönlendirme tedbirleri getirilmiştir. 5395 s. K. m.35 ve CMK m.174 uyarınca on beş yaşından küçük çocuklar hakkında sosyal inceleme zorunlu hâle gelmiş, sosyal inceleme yapılmadan düzenlenen iddianamenin iadesi öngörülmüştür.

Ebeveynin Sorumluluğu

TCK m.233 kapsamında çocuğa karşı bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüklerini ihlal eden ebeveynlere verilecek cezalar artırılmıştır. Bu ihmal nedeniyle çocuğun kasten öldürme veya neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçunu işlemesi hâlinde, ebeveyne verilecek ceza şikâyet aranmaksızın yarısından iki katına kadar artırılmaktadır.

Silah ve Bıçak

6136 s. K. m.13/A ile ateşli silahını dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı biçimde muhafaza ederek bir çocuğun eline geçmesine neden olan kişiye, fiil daha ağır bir suç oluşturmadığı takdirde bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülmüştür. Kabahatler K. m.43/C ile ise bıçak ve benzeri kesici aletlerin on sekiz yaşından küçüklere satılması ile çocuklar tarafından satın alınması ve taşınması idari para cezasına bağlanmıştır.

İnfaz

5275 s. K. m.107 uyarınca on beş yaşını doldurana kadar infaz kurumunda geçirilen her günün iki gün sayılmasına ilişkin kural, kasten öldürme, cinsel suçlar, uyuşturucu ticareti ve örgüt suçları bakımından uygulanmamaktadır.

4. Uygulamada Süreç

1. Suç tarihinin ve yaşın tespiti: Uygulanacak hüküm, suç tarihine ve çocuğun o tarihteki yaşına göre belirlenmektedir.
2. Sosyal inceleme: On beş yaşından küçük çocuklar hakkında sosyal inceleme raporu alınmaktadır.
3. Müdafi desteği: Çocuklar hakkında yürütülen soruşturmalarda müdafi bulunması zorunlu olup ifade ve sorgu müdafi huzurunda yapılmaktadır.
4. Tedbir ve yaptırımın belirlenmesi: Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için koruyucu ve yönlendirme tedbirleri değerlendirilmektedir.
5. Lehe kanun karşılaştırması: Kanun'un yürürlüğünden önce işlenen suçlarda eski ve yeni hükümler karşılaştırılarak failin lehine olan hüküm uygulanmaktadır.

5. Görevli ve Yetkili Mahkeme veya Merci

On sekiz yaşını doldurmamış çocuklar hakkında açılan davalar kural olarak çocuk mahkemelerinde ve ağır cezalık suçlarda çocuk ağır ceza mahkemelerinde görülmektedir. Koruyucu ve destekleyici tedbirler çocuk hâkimi tarafından karara bağlanmaktadır. Bıçak taşıma ve satışına ilişkin kabahatlerde idari para cezası mülki amir tarafından verilmekte, bu kararlara karşı sulh ceza hâkimliğine başvurulabilmektedir.

6. Süreler ve Dikkat Edilecek Hususlar

• Kanun'un büyük bölümü 18 Ağustos 2026 tarihinde, çocuklara bıçak satışına ilişkin yasak ise 1 Aralık 2026 tarihinde yürürlüğe girmektedir.
• Ceza hükümleri bakımından suç tarihinde yürürlükte olan kanun esas alınmakta, sonraki kanun lehe ise o uygulanmaktadır; aleyhe değişiklikler geçmişe uygulanmamaktadır.
• Ateşli silah bulunduran kişilerin silahı çocukların erişemeyeceği biçimde muhafaza etmesi, yeni suç tipi karşısında özel önem taşımaktadır.
• Ebeveynlerin çocuğa ilişkin koruyucu tedbir kararlarına uymaması hâlinde tazyik hapsi uygulanabilmektedir.
• Adli süreçteki çocuğun kimliğinin ve görüntülerinin yayılması ayrıca hukuki sorumluluk doğurabilmektedir.

7. Sonuç

7593 sayılı Kanun, ağır suçlara karışan çocuklara uygulanacak indirimleri daraltırken, ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için tedbir ağırlıklı bir sistem öngörmektedir. Ebeveynlerin ve silah sahiplerinin sorumluluğunun artırılması, düzenlemenin yalnızca çocukları değil, çocuğun gözetiminden sorumlu kişileri de doğrudan ilgilendirdiğini göstermektedir.

Somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirme yapılması gerekmektedir.

8. Akademik Kaynaklar

Bu konuya ilişkin akademik çalışmalara aşağıdaki kaynaklar üzerinden ulaşabilirsiniz. Tez ve makalelerin içeriği bu sitede çoğaltılmamaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımamaktadır. Yeni yazılar LinkedIn ve Instagram hesaplarında da paylaşılmaktadır.

← Ceza Hukuku